اثبات اینکه حضرت ام کلثوم(س) همسر عمربن خطاب نبود بلکه ام کلثوم بنت عمروبن جرول بن مالک خزاعی همسرش بود و ضمن اینکه تمامی همسران عمربن خطاب مطلقه بودند و باکره نبودند.

 

نام همسران مطلقه ی عمربن خطاب

 

1-  ام کلثوم بنت (عمروبن) جرول بن مالک خزاعی

 

وی مادر عبیدالله بن عمر- وزید (اصغر) بن عمر میباشد [1]، ام کلثوم بنت جرول از زنانی است که عمربن خطاب پیش از مسلمان شدن خود  - با او ازدواج نموده است .

 

2- زینب بنت مظعون بن حبیب بن وهب بن حذاقه بن جمح جمحی

عمربن خطاب با او نیز قبل از اسلام آوردن خویش ازدواج کرد واز وی دارای فرزندانی به نامهای عبدالله بن عمر ، عبدالرحمن (اکبر) بن عمر ، عبدالرحمن (اکبر) بن عمر و حفصه بنت عمر گردید [2] ، برخلاف آن دسته که زینب بنت مظعون را یکی از <<مهاجرین>> میدانند بعضی براین عقیده اند که وی قبل از هجرت فوت شده است [3]

 

3- قریبه [4] (یا ملیکه یا زینب یا فاطمه ) بنت ابی امیه بن مغیره مخزومی . زمان ازدواج <<قریبه>> و عمر را نیز مربوط به زمان بت پرستی عمر دانسته اند [5] از این همسر به عنوان <<قریبه صغری>>  نیز یاد شده و مادر وی <<عاتکه بنت عتبه بن ربیعة بن عبدشمس>> میباشد . خواهر وی که << قریبه کبری >> نام دارد دختر <<عاتکه بنت عبدالمطلب>> است [6].

 

4-  ام حکیمه بنت حارث بن هشام بن مغیرة بن عبدالله بن عمر بن مخزوم مخزومی

وی – که نام مادرش <<فاطمه بنت ولید بن مغیرة >> است – یکی دیگر از همسران عمربن خطاب است .عمر از او دارای دختری شد به نام <<فاطمه>> [7] . زمان ازدواج ام حکیم با عمر را سال 18 هجری ذکر کرده اند .[8]

 

5-  ام کلثوم [9]  جمیلة [10] (=عاصیة) بنت (عاصم بن) ثابت بن ابی الاقلح قیس بن عصمة بن مالک .

عمربن خطاب در مدینه با <<جمیله بنت ثابت >> ازدواج  کرد واز او صاحب فرزندی به نام <<عاصم>> گردید . [11]

زمان ازدواج با جمیله را بعضی سال ششم ویعضی سال هفتم هجری ذکر نموده اند. [12]

 

6- لهیه یمنی

لهیه – که از اهالی یمن میباشد – مادر یکی از فرزندان عمر به نام << ابوالمجبر(یا ابد شمحه) عبدالرحمن اوسط >> است [13]

لهیه نامش در شمار صحابه درج شده است .[14]

 

7- فکیهه : وی مادر <<زینب بنت عمر>> است .[15]

 

8- عاتکه بنت زید بن عمروبن نفیل

عاتکه که مادر <<عیاض بن عمر>> است همسر دیگر عمر میباشد [16]

 

عمربن خطاب در زمان حکومت خویش او را به ازدواج خود درآورد . البته این مدافعان خلیفه هستند که از تصاحب و تسلط عمر بر عاتکه به عنوان ازدواج یاد کرده اند وگرنه بر اساس آنچه که بیشتر نقل شد ازدواج عمر با عاتکه بدون رضایت عاتکه بوده و بر خلاف موازین شرعی صورت گرفته است . [17]

 

9- فاطمه بنت ولید بن مغیرة بن عبدالله

وی خواهر << خالدبن ولید >> و بیوه حارث بن هشام مغیره  است . نام مادر او << حنتمه بنت شیطان >> میباشدد .

فاطمه بنت ولید از همسران عمربن خطاب است [18] .

همانگونه که پیش از این ذکر شد: << فاطمه بنت ولید >> مادر << ام حکیم >> - یعنی زن دیگر عمربن خطاب – بوده است . عمربن خطاب در سال 20 هجری با مادر زن خود (فاطمه بنت ولید ) ازدواج کرد [19] .

 

10-  سعیدة بن رافع بن عبیدبن عمروبن عبیدبن امیة بن زید که از بنی عمروبن عوف است .

سعیدة مادر << عبدالله (اصغر) بن عمربن خطاب است >> [20]

 

11- دختر حفص بن مغیره

 

عمربن خطاب درماه رجب سال 17 هجری در سفری که به مکه داشت با دختر حفص بن مغیره که بیوه  عبدالله بن ابی ربیعه بود – ازدواج نمود [21]

 

 

12- سبیعه اسلیمه بنت حارث [22]

 

سبیعه اسلمیه پس از صلح حدیبیه مسلمان شد وشوهر کافر خویش (= مسافر مخزومی) را ترک نمود و نزد مسلمانان آمد. میگویند: پس از آنکه آیه <<امتحان>> نازل شد وپس از آنکه پیامبر اکرم مهریه سبیعه را به شوهر سابق وی مسترد نمود ، عمربن خطاب با او ازدواج کرد . [23]

عبدالله بن عمر از کسانی است که از این نامادری خود یعنی >> سبیعه >> روایت نقل کرده است [24] .

 

 

13- ام هنیده

 

وی که صحابیه [25] است از شوهر سابق خود فرزندی داشت به نام هنیدة بن خالد خزاعی . ام هنیده به کنیه خویش معروف است ویکی از همسران عمربن خطاب میباشد[26]

 

 

14- بیوه خالدبن ولید

خالدبن ولید که عمررا وصی خویش قرار داده بود در سال 21 هجری فوت شد پس از فوت وی عمربن خطاب با همسر وی ازدواج نمود [27]

 

اینکه عمربن خطاب با خالدبن ولید عداوت دیرینه ای داشته امری است که مورد اتفاق مورخین است. [28] . لذا جا دارد که بررسی شود <<ازدواج عمر با خواهر زاده خالد>> [29] وازدواج او با همسر خالد به چه نیتی صورت گرفته است ؟

 

شمار این همسران را نه قناعت خلیفه بلکه مرگ او متوقف نمود .

 

محمدحسین هیکل بدون اشاره به اینکه <<قریبه>> و <<سعیده>> و <<سبیعه>> و << دختر حفص بن مغیره>> و << بیوه خالد>> نیز همسران عمر بوده اند – پس از اینکه نه زن برای عمر بر میشمارد میگوید :

 

اگر سن عمربن خطاب طولانی تر میشد یقینا او به غیر از این نه زن بازهم با زنان دیگری ازدواج مینمود [30]

 

 

 

1-السریرة النبوة(ابن هشام) ج3ص791، طبقات ابن سعدج3ص183و265، نسب قریش ص349، صحیح بخاری باب الشروط فی الجهادوالمصالحة ج3ص182و183 ، سنن ابن داوود- کتاب الحج باب القصر لاهل مکه ج1ص438و439ح1965، تاریخ طبری ج3 ص 269- شرح صحیح مسلم  ج3ص21، تاریخ عمربن خطاب ابن جوزی ص234

 

 

2- طبقات ابن سعد ج3ص265،325، ج4ص142 ، ج8ص81- نسب قریش ص 348 ، مسند ابن راهویه ج4ص18 ، تاریخ مدینة المنورة (ابن شبه) ج2ص654، ج3ص 848 ، تاریخ طبری ج3ص269،جمل من انساب الاشراف  ج10 ص294 ،شرح صحیح مسلم ج3 ص21 ، ازواج النبی (عبدالمنعم هاشمی) ص250 ، اصوال الحدیث النبوی ص167

 

3- بعضی نام او را قُرَیبَه و بعضی قُریبه ضبط نموده اند ( جامع الاصول ج14 ص54ح2236، الاصابة ج8ص286ح11649، ارشادالساری ج12ص63، فتح المبدی ج2ص286)

 

4- المغازی ج2ص632 ، السیرة النبویة(ابن هشام) ج3ص791- صحیح بخاری کتاب الشروط فی الجهاد والمصالحة ج3ص182و183 ، تفسیر الطبری ج28ص91و92 ، تفسیرالکشاف ج4ص94 ،تفسیر القرطبی ج18ص65،ج18ص70 ، السنن الکبری (بیهقی) ج7ص171

 

5- طبقات ابن سعد ج8ص43 ، فتح الباری ج9ص118 ، الاصابة ج8ص 286ح11649

 

6- طبقات ابن سعد ج3ص266،ج5ص50 – تاریخ مدینة دمشق ج11ص496،ج34ص271،ج70ص225و226و228 ، تاریخ عمربن خطاب ابن جوزی ص 234

 

7- << ... وماتَ (الحارث بن هشام ) بالشام فی طاعون عمواس سنة ثمان عشرة ، متزوج عمربن خطاب رضی الله تعالی عنهما ابنته ام حکیم بن الحارث >> طبقات ابن سعد (الطبقة الرابعة من الصحابة) ج1 ص 321و322 ، تاریخ مدینة دمشق ج11 ص496

 

8- دیاربکری کنیه جمیله را << ام کلثوم >> درج نموده است (تاریخ الخمیس ج2 ص251)

 

9- شیخ محمد خضر شِنقیطی نام وی را  اشتباها << ام جمیله >> ضبط کرده است ( کوثرالمعانی الدراری ج12ص284)

 

10 – المدینة الکبری ج2ص361 ، طبقات ابن سعد ج3ص266و265-ج5ص84،15- ج8ص345و346 ، تاریخ طبری ج2ص286-ج3ص269 ، تاریخ المدینة دمشق ج44ص106 ، تاریخ عمربن خطاب (ابن جوزی) ص 234و235 ، الجوهرة فی نسب النبی صلی الله علیه و آله وسلم واصحاب العشرة ج2ص152

 

11- رجوع به صفحه 344 کتاب حکایت ازدواج عمروحضرت ام کلثوم علیهم السلام دکتر محمد امینی نجفی

 

12- طبقات ابن سعد ج3ص265و266، تاریخ طبری ج3ص270، السنن الکبری (بیهقی) ج6ص352 ، تاریخ مدینة دمشق ج44 ص 322 ، تاریخ عمربن خطاب (ابن جوزی) ص234 ، الوافی بالوفیات ج22ص463، مسند الفاروق ج2ص520 ، تاریخ الخمیس ج2ص252

 

13- حتجرید اسماء الصحابة ج2 ص302ح3632

 

14-  طبقات ابن سعد ج3ص266، تاریخ المدینة المنورة(ابن شبه) ج2ص655، جمل من انساب الاشراف ج10 ص294، تاریخ طبری ج3ص270، تهذیب الکمال ج19ص 413و414، ازواج النبی صلی الله علیه و آله وسلم (عبدالمنعم هاشمی) ص250 – الخلفاء الراشدون (حسن ایوب) ص95

 

15- مصنف عبدالرزاق ج1ص135و136ح512-ج3ص148ح5111، مسنداحمدبن حنبل ج1ص40 –کتاب النساء ج4ص115 ، تاریخ طبری ج2ص584-ج3ص270 – ثقات ابن حبان ج2ص182

 

16- رجوع شود به صفحات 266 تا 277 کتاب حکایت ازدواج عمربا ام کلثوم علیها السلام

 

17- طبقات ابن سعد ج5ص5 – تاریخ طبری ج3ص202، ثقات ابن حبان ج3ص253 ، اسدالغابة ج1ص352-ج3ص284-ج5ص52 ، تهذیب الکمال ج5ص296-ج17ص42

 

18- رجوع کنید به صفحات 255 تا 265 کتاب حکایت ازدواج عمر با حضرت ام کلثوم علیهم السلام

 

19- نسب قریش (مصعب زبیری) ص350 ، جمهرة نسل قریش (زبیربن بکار) ج2 ص785، معرفة الصحابة(ابونعیم) ج1 ص 77 ح 210 ، امتاع الاسماع ج6ص218و219 ، فتح الباری ج5ص257 ، المواهب الطیفة ص 82

 

20- الام (شافعی) – کتاب الوصایا- باب نکاح المریض ج4ص108 ، مسندالامام الشافعی ص377،

 مصنف عبدالرزاق – باب مایحلها لزوجها الاول ج6ص347و349ح 11132-11139-11140 مصنف ابن ابی الشیبه ، سنن سعید بن منصور ج1ص 207

در کتاب اتحاف الوری از وی با نام حفصه بنت مغیره یاد شده است .

 

21- بعضی سُبَیعه اسلیمه و سُبیعه بنت حارث را نام دونفر دانسته اند ( رجوع شود به الاصابة ج8 ص172و173 ح 11281)

 

22- << یا ایها الذین امنوا إذا جاءکم المومنات مهاجرات فامتحنوهن.....>> سوره ممتحنه آیه 10

 

23- تفسیرالکشاف ج4ص92- تفسیر البغوی ج4ص332و333 ، تفسیرالبیضاوی ج5ص329، تفسیرالخازن ج4ص282 ، روح البیان (بروسوی) ج9ص483 ، تفسیرالمراغی ج28ص73 ، << ابوعبدالرحمن فؤاد بن سراج>> زمان ازدواج عمر با سُبیعه را مربوط به ایام قبل از اسلام آوردن عمر دانسته اند ( رجوع کنید به : سیرة شهداء الصحابة ص43)

 

24- قال ابن فتحون : فابن عمر ، فإنما یَروی عن سُبَیعة یعنی امرأة أبیه ... (الاصابة ج8ص172ح11281)

 

25- تهذیب التهذیب – ذیل نام هنیدة بن خالد ج12 ص 443 ، تقریب التهذیب ج2ص682

 

26- << وکانت ام هنیدة تحت عمربن للخطاب >> التاریخ الکبیر ( بخاری) ج8 ص248ح2890 ، الجرح والتعدیل (ابن ابی حاتم) ج9 ص 120 ، تقریب التهذیب ج2ص682

 

27-آورده اند که : خالدبن ولید به هنگام بیماری و در اواخر حیات خویش به ابوالدرداء گفت : عمر را وصی خویش کرده است . << فقد جعلتُ وصیتی وترکتی و إنفاذ عَهدی إلی عمربن خطاب >> پس از فوت خالد ، عمر پذیرفت که وصی او باشد . عمربن خطاب سپس با همسر خالدبن ولید ازدواج کرد .

 

<> . تاریخ مدینه دمشق ج8 ص25 ، تهذیب تاریخ مدینه دمشق ج5ص 115

28- علت این عداوت را بعضی اینطور نقل کرده اند که : یک بار – به هنگامی که عمر و خالد درایام نوجوانی با یکدیگر کشتی میگرفتند – خالدبن ولید ساق پای عمربن خطاب را شکسته است << اصرع عمربن خطاب وخالدبنُ الولید وهُما غلامان – وکان خالد ابنَ خالِ عمَر – فَکَسَرَ خالِدٌ ساقَ عمَر ، فعُولِجَت وَ جَبَرَت ، و کانَ ذلک سببَ العَداوَةِ بَینَهُما >> . تاریخ المدینة دمشق ج16ص267 ، البدایة والنهایة ج7ص131، کنزالعمال ج13 ص369 ح 37020

 

بعضی هم معتقدند که خالدبن ولید معتقد به حلالزادگی عمربن خطاب نبوده است ولذا دائما عمر را به نام مادرش صدا میزده و به او میگفت : <<ابن حنتمه >> ونه << ابن خطاب >> .

<<فإن العرب قدکان یَعیرُ بعضَها بِنِسبَتِهِ إلی اُمة دون أبیه، ألا تری أن عمربن خطاب عَنه کان یقال له : إبن حَنتَمة و إنما کان یقول ذلک من یغض منه>> - المثل السائرفی ادب الکاتب والشاعر( ابن اثیر کاتب) ص 263

اینکه خالدبن ولید از عمربن خطاب با عبارت << ابن حنتمه >> یاد میکرده در مصادیر ذیل بیز آمده است :

کتاب التعازی والمراثی ص55 ، تاریخ مدینة دمشق ج41ص70 ، الکامل (ابن اثیر) ج2ص261، الاکتفاء(کلاعی) ج3ص287 ، المثل السائر (ابن اثیر کاتب)ج2ص303

 

29- ام حکیم خواهر زاده خالد بود

 

فاطمه بنت ولید خواهر خالدبن ولیدبود .همانطورکه گفتیم وی مادر ام حکیم = همسر دیگر عمربن خطاب است .

 

30- << ولو أن السِن امتدت بِهِ لَتَزَوَّجَ غَیرَ أولئکَ النِسوَةِ التِسعِ >> الفاروق عمر (محمدحسین هیکل) ج1ص34

عین عبارت فوق را عبدالنعم هاشمی نیز درکتاب خود اظهار داشته است (ازواج النبی صلی الله علیه و آله وسلم ص250)

 

برچسب‌ها: